O BADANIU DLA GMIN I POWIATÓW

„Monitoring wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych na poziomie lokalnym”

W dniu 6 września 2012 roku Polska ratyfikowała Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Przystępując do tej umowy Polska zobowiązała się do respektowania wszystkich zawartych w niej regulacji, a organy władzy publicznej na każdym szczeblu zostały zobligowane do przestrzegania jej postanowień. Celem Konwencji jest popieranie, ochrona i zapewnienie pełnego i równego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności przez wszystkie osoby z niepełnosprawnościami. Jednym z obowiązków wynikających z ratyfikacji jest także monitorowanie postępów w jej wdrażaniu i przestrzeganiu przez państwa-strony.

W Polsce zadania niezależnej instytucji do spraw promowania, ochrony i monitorowania wdrażania Konwencji wykonuje Rzecznik Praw Obywatelskich.

Niniejsza ankieta, będąc narzędziem badawczym ma przyczynić się do realizacji wielu działań, wynikających z nowej roli RPO.

Cele badania

Celem badania jest określenie poziomu wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych na poziomie lokalnym.

Pytania zawarte w ankiecie skierowane są do władz gmin i powiatów, jako kluczowych podmiotów decydujących o jakości życia codziennego obywateli.

Prawa osób z niepełnosprawnościami, prawo do edukacji, aktywności społecznej, zawodowej zależą od decyzji podejmowanych przez rząd i parlament. Ich realizacja zależy także w dużej mierze od działań podejmowanych przez gminy i powiaty – jednostki samorządu terytorialnego najbliższe obywatelom i odpowiedzialne za realizację wielu podstawowych praw.

Ankieta została opracowana w celu zbadania wybranych najważniejszych obszarów realizacji praw osób z niepełnosprawnościami.

Badanie jednostek samorządu terytorialnego jest pierwszym modułem przedmiotowego badania. W dalszej kolejności przewidujemy ankietowanie samych osób z niepełnosprawnościami oraz organizacji pozarządowych.

Zakres badania (obszary badawcze)

Badanie ankietowe gmin i powiatów obejmuje cztery obszary:

  1. Ogólny – odnoszący się przede wszystkim do istniejących lokalnych programów/strategii działań na rzecz osób z niepełnosprawnością, a także dostępności dla tej grupy osób zarówno usług świadczonych przez gminę/powiat, jak również informacji udostępnianych przez te jednostki.
  2. Edukacji – w szczególności realizacji włączającego systemu kształcenia, a więc dostępności dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami nauki w ogólnodostępnych przedszkolach oraz szkołach.
  3. Rynku pracy – w szczególności w zakresie zatrudniania osób z niepełnosprawnościami w sektorze publicznym, a także dostosowania usług świadczonych przez powiatowe urzędy pracy osobom z niepełnosprawnościami.
  4. Dostępności – przede wszystkim dostępności przestrzeni publicznej a także usług i informacji w wybranych jednostkach zarządzanych przez gminę/powiat.

Planowane jest w przyszłości rozszerzenie badania o kolejne obszary, istotne z punktu widzenia praw osób z niepełnosprawnościami.

Okres za jaki zbierane są dane

W pierwszym badaniu przeprowadzanym w roku 2014 zbierane są dane za okres 2013 roku, z wyjątkiem obszaru edukacji, w którym ze względu na jego specyfikę zbieramy dane za rok szkolny 2013/14.

W drugiej połowie 2015 roku prośbę o wypełnienie ankiety skierowano do gmin i powiatów, które nie wzięły udziału w pierwszej turze badania. Gminy i powiaty, które w pierwszej turze wypełniły ankietę, zostały poproszone o uzupełnienia danych, których nie udało im się pozyskać za pierwszym razem. Łącznie w obu turach uzyskano informacje od 837 jednostek samorządu terytorialnego (672 gmin i 165 powiatów) – stanowi to 27% gmin i 43% powiatów z całej Polski.

Wykorzystywanie danych

Dane uzyskane dzięki ankietom zostaną wykorzystane we wszystkich działaniach Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczących sytuacji osób z niepełnosprawnościami.

W 2014 roku, w dwa lata po ratyfikacji Konwencji, RPO przygotowuje pierwszy raport z wykonywania przez Rzeczpospolitą Polską postanowień Konwencji zawierające informacje o środkach podjętych w celu realizacji zobowiązań wynikających z KPON oraz na temat postępu dokonanego w tym zakresie przez Polskę. Tegoroczny raport ma być swoistym dokumentem otwarcia – opisem nie tylko stanu prawa, ale i praktyki działania. Wyniki niniejszego badania będą uwzględnione w tym raporcie.

Kolejne raporty powinny być sporządzane, co cztery lata. Cykliczne ponawianie badań w kolejnych latach pozwoli RPO określić tendencje zmian.

Raporty będą przesłane do właściwego Komitetu ONZ oraz przekazane polskiej opinii publicznej.

Rezultaty badań będą mogły być wykorzystywane również przez wszystkie osoby i instytucje zainteresowane ochroną praw i podejmowaniem intensywnych działań na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Aplikacja internetowa ułatwi dostęp do danych oraz ich filtrowanie wg wybranych kryteriów. Powszechna dostępność do wyników badania jest jednym ze sposobów włączenia społeczeństwa obywatelskiego w proces monitoringu, co zakłada art.33.ust.3 Konwencji.

Generowanie raportu

Dane zebrane w badaniu można przejrzeć w formie raportu on-line w zakładce Raport. Jest to wersja z wykresami ilustrującymi zebrane dane. Raport jest także dostępny w wersji pozbawionej grafik Tekstowa wersja raportu.

Filtrowanie wyników

Raport on-line umożliwia przeglądanie wyników badania oraz filtrowanie ich według wybranych kryteriów.

W pierwszej sekcji zakładki Raport użytkownik ma możliwość wyboru, czy chce zobaczyć wyniki od wszystkich respondentów, czy tylko wybranych grup. Pole wyszukiwania nazwy jednostki (sądu/prokuratury) daje możliwość wyświetlenia wyników wprowadzonych przez tylko jednego respondenta.

Pobieranie raportu

Serwis umożliwia pobranie zbiorczego raportu z badania za pośrednictwem linku „Pobierz raport” na stronie głównej. W tym samym miejscu istnieje także możliwość pobrania surowych danych w formatach .csv, .sql oraz .xls za pomocą linku „Pobierz dane„.